SMD Lehimleme Rehberi
Kısa cevap SMD lehimleme nasıl yapılır?
Önce pad'lerden birine az lehim konur, parça cımbızla bu pad'e sabitlenir ve diğer bacak lehimlenir. İnce bacaklı entegrelerde bol flux sürülüp bir köşe sabitlendikten sonra havya bacak sırasında gezdirilerek sürükleme lehimi yapılır. Köprüler flux ve lehim emme teliyle temizlenir; QFN gibi parçalar için sıcak hava kullanılır.
SMD (yüzey montaj) komponentler küçük göründükleri için birçok kişiyi korkutur; oysa doğru ekipman ve teknikle SMD lehimleme elle rahatça yapılabilir. Bu rehberde gerekli malzemeleri, havya ile iki bacaklı parçaların ve ince bacaklı entegrelerin nasıl lehimlendiğini, sıcak hava ve lehim pastası kullanımını, sık yapılan hataları ve lehim köprüsünün nasıl temizlendiğini anlatıyoruz.
Gerekli malzemeler
- Sıcaklık ayarlı havya: İnce konik veya küçük keski (chisel) uç; ince bacaklı entegreler için "hoof/bıçak" (mini-wave) uç çok işe yarar.
- İnce lehim teli: 0,3 – 0,5 mm çaplı, flux çekirdekli.
- Flux: Jel (tacky) veya kalem flux. SMD lehimlemenin en önemli yardımcısıdır.
- İnce uçlu cımbız ve iyi aydınlatma; mümkünse büyüteç veya stereo mikroskop.
- Lehim emme teli (desoldering wick): fazla lehimi ve köprüleri almak için.
- İzopropil alkol ve fırça: flux kalıntılarını temizlemek için.
- İsteğe bağlı: sıcak hava istasyonu, lehim pastası ve stencil.
İki bacaklı parçalar (direnç, kondansatör, LED)
- Pad'lerden birine az miktarda lehim koyun (ön kalaylama).
- Parçayı cımbızla tutun, havyayla kalaylı pad'i eritip parçayı yerine kaydırın ve havyayı çekin. Parça tek bacaktan sabitlenmiş olur.
- Parçanın düz oturduğunu kontrol edin; gerekirse aynı pad'i yeniden eritip düzeltin.
- Diğer bacağı normal şekilde lehimleyin, ardından ilk bacağı biraz flux ile tazeleyin.
El lehimi için 0805 ve 0603 kılıflar rahattır; 0402 pratik gerektirir. Havya sıcaklığı kurşunsuz lehim için genellikle 330 – 370 °C, kurşunlu lehim için 300 – 340 °C aralığındadır.
İnce bacaklı entegreler (SOIC, TSSOP, QFP)
- Pad'lere flux sürün. Entegreyi yönüne (1. pin işareti) dikkat ederek yerleştirin ve tüm bacakların pad'lere tam denk geldiğinden emin olun.
- Bir köşedeki bacağı lehimleyerek sabitleyin, hizayı kontrol edin, ardından çapraz köşeyi lehimleyin.
- Sürükleme (drag) lehimi: Havya ucuna küçük bir lehim damlası alın ve bol flux sürülmüş bacak sırası boyunca yavaşça gezdirin. Flux sayesinde lehim her bacağa ayrı ayrı tutunur.
- Köprü oluşursa daha fazla flux ekleyip havyayı tekrar geçirin veya lehim emme teliyle fazlasını alın.
- Flux kalıntılarını izopropil alkolle temizleyip bacakları büyüteçle kontrol edin.
Sıcak hava ve lehim pastası
QFN, DFN gibi bacakları gövdenin altında olan parçalar ve alt termal pad'li entegreler havyayla lehimlenemez. Bu parçalar için pad'lere lehim pastası sürülür (tercihen stencil ile), parça yerleştirilir ve sıcak hava istasyonuyla parça çevresi eşit ısıtılır. Pasta erir, yüzey gerilimi parçayı kendiliğinden hizalar. Hava akışını düşük tutun; yüksek akış küçük parçaları uçurabilir. Çok sayıda kart için bu işi seri olarak yapan süreç reflow fırınıdır; ayrıntılar SMT dizgi hataları ve reflow rehberinde.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Nedeni | Çözüm |
|---|---|---|
| Lehim köprüsü | Fazla lehim, yetersiz flux | Flux ekleyip havyayı geçirin veya lehim emme teli kullanın |
| Soğuk lehim (mat, pürüzlü) | Düşük sıcaklık, kısa temas, oksitli uç | Ucu temizleyip flux ile yeniden eritin |
| Mezar taşı (tombstone) | İki pad'in eşit ısınmaması | İki bacağı sırayla değil, dengeli ısıtın; pad ölçülerini eşitleyin |
| Kalkan pad | Aşırı ısı ve kuvvet | Sıcaklığı düşürün, parçayı zorlamayın |
| Ters takılmış parça | Polarite/1. pin işaretinin gözden kaçması | Diyot, LED, elektrolitik ve entegrelerde işareti mutlaka kontrol edin |
Elle lehimlemek mi, dizgi yaptırmak mı?
Birkaç prototip kartı elle lehimlemek öğretici ve hızlıdır. Ancak kart sayısı arttığında, çok sayıda küçük pasif veya QFN/BGA kılıflı parça olduğunda profesyonel dizgi hem daha hızlı hem de daha güvenilirdir. SMD ve DIP dizgi hizmetimizden teklif alabilir, elle lehimleyeceğiniz kartlar için stencil sipariş edebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
SMD lehimleme için hangi havya ucu kullanılmalı?
İki bacaklı parçalar için ince konik veya 1 – 2 mm keski uç yeterlidir. İnce bacaklı entegrelerde sürükleme lehimi için bıçak (hoof/mini-wave) uç en rahat sonucu verir.
Flux kullanmak zorunlu mu?
SMD lehimlemede flux neredeyse zorunludur. Lehim telindeki flux çoğu zaman yetmez; ek flux lehimin akmasını kolaylaştırır ve köprüleri önler.
Lehim pastası havya ile kullanılabilir mi?
Kullanılabilir ama önerilmez; pasta havyada sıçrar ve toplanır. Lehim pastası en iyi sonucu sıcak hava veya reflow fırınıyla verir.
Kartlarınızın dizgisini yaptırmak ister misiniz? BOM ve dosyalarınızla teklif alın.
Dizgi Teklifi Al