Pick and Place dosyası (Centroid, CPL, XY veya pozisyon dosyası da denir), kartınızdaki her SMD komponentin nereye, hangi yüze ve hangi açıyla dizileceğini söyleyen tablodur. Gerber dosyası kartın kendisini, BOM listesi hangi parçaların kullanılacağını tanımlar; Pick and Place dosyası ise dizgi makinesine bu parçaları nereye koyacağını anlatır. Bu rehberde dosyanın içeriğini, KiCad, Altium, EasyEDA, Eagle ve Proteus'ta nasıl alınacağını ve dizgi öncesi en sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Pick and Place dosyasında neler bulunur?
Dosya genellikle CSV veya düz metin biçimindedir ve her komponent için bir satır içerir:
| Sütun | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Designator (Ref) | Komponentin kart üzerindeki referansı; BOM ile birebir aynı olmalı | R12, C3, U1 |
| Mid X / Mid Y | Komponent merkezinin koordinatı (genellikle mm) | 23.450 / 11.200 |
| Layer (Side) | Komponentin bulunduğu yüz | Top / Bottom |
| Rotation | Dönüş açısı (derece) | 0, 90, 180, 270 |
| Value / Footprint | Kontrol amaçlı değer ve kılıf bilgisi (isteğe bağlı) | 10k / 0603 |
Koordinatlar bir başlangıç noktasına (origin) göre verilir. Bu nokta, Gerber dosyalarında kullanılan başlangıç noktasıyla aynı olmalıdır; aksi hâlde bütün parçalar kart üzerinde kaymış görünür.
Pick and Place dosyası zorunlu mu?
Yalnızca çıplak PCB sipariş ediyorsanız gerekmez. SMD dizgi yaptıracaksanız süreci belirgin şekilde hızlandırır ve hata riskini azaltır: dizgi hattı koordinatları doğrudan makineye aktarır. Dosya yoksa koordinatların Gerber'den elle çıkarılması gerekir; bu hem zaman alır hem de açı hatası riskini artırır. DIP (delikli) dizgide ise Pick and Place dosyası genellikle kullanılmaz.
Tasarım programlarında Pick and Place dosyası nasıl alınır?
Menü adları sürümden sürüme küçük farklılıklar gösterebilir; aşağıdaki yollar güncel sürümler içindir.
KiCad
- PCB Editor'da File › Fabrication Outputs › Component Placement (.pos) menüsünü açın.
- Biçim olarak CSV, birim olarak mm seçin.
- Gerber çıktısında "drill/place file origin" kullandıysanız burada da aynı seçeneği işaretleyin.
- Yalnızca SMD parçaları almak için ilgili seçeneği işaretleyin; üst ve alt yüz için ayrı dosya ya da tek dosya seçebilirsiniz.
Altium Designer
- PCB belgesi açıkken File › Assembly Outputs › Generates pick and place files yolunu izleyin.
- Biçim olarak CSV, birim olarak Metric (mm) seçin.
- Koordinatların Gerber ile aynı başlangıç noktasını kullandığından emin olun.
EasyEDA
- PCB editöründe Fabrication › Pick and Place File (Export Pick and Place File) menüsünü seçin.
- Dosyayı CSV olarak kaydedin. EasyEDA çıktısı designator, koordinat, yüz ve açı sütunlarını hazır içerir.
Eagle ve Fusion Electronics
- Board editöründe mountsmd.ulp betiğini çalıştırın (File › Run ULP).
- Betik üst yüz için .mnt, alt yüz için .mnb uzantılı iki dosya üretir. İkisini birlikte gönderin.
Proteus
- PCB Layout'ta Output › Generate Pick and Place File menüsünü açın.
- Birim olarak mm seçin ve dosyayı kaydedin.
Dizgi öncesi en sık yapılan hatalar
- Başlangıç noktası farkı: Pick and Place ile Gerber farklı origin kullanırsa tüm parçalar aynı miktarda kayar. Çıktıları aynı ayarla alın.
- Açı (rotation) farkları: Kütüphaneler 0° yönünü farklı tanımlayabilir. Diyot, LED, tantal kondansatör ve entegrelerde pin 1 yönü dizgi öncesi mutlaka görsel olarak onaylanmalıdır.
- Alt yüz aynalaması: Alt yüzdeki parçaların koordinat ve açıları programa göre aynalanmış olabilir. Alt yüzde parça varsa bunu belirtin.
- BOM ile uyumsuz referanslar: Pick and Place dosyasındaki R12, BOM'da da R12 olmalıdır. Son revizyondan sonra iki dosyayı birlikte yeniden alın.
- Dizilmeyecek (DNP) parçalar: Takılmayacak parçaları BOM'da ve Pick and Place dosyasında açıkça işaretleyin ya da çıkarın.
- Birim karışıklığı: inch/mil ile mm karışırsa koordinatlar tamamen anlamsızlaşır. Birimi mm olarak seçin.
Dizgi için gönderilecek dosyalar
Bir SMD dizgi teklifi için genellikle şu üç dosya yeterlidir:
- BOM listesi (Excel/CSV): Hangi parçaların kullanılacağı. Nasıl hazırlanacağını BOM listesi rehberimizde anlattık.
- Gerber dosyası (ZIP/RAR): Kartın üretim verisi. Gerber hazırlama rehberimize göz atabilir, dosyanızı online Gerber görüntüleyici ile kontrol edebilirsiniz.
- Pick and Place dosyası (CSV/TXT): Bu rehberde anlattığımız koordinat dosyası.
SMD dizgide lehim pastası basımı için stencil de gerekir; ayrıntılar SMT stencil rehberimizde.
Sıkça sorulan sorular
Pick and Place, Centroid, CPL ve XY dosyası aynı şey mi?
Evet. Farklı programlar ve üreticiler aynı koordinat dosyası için farklı adlar kullanır. İçerik aynıdır: referans, X/Y koordinatı, yüz ve açı.
Dosyayı Excel'de düzenleyebilir miyim?
Kontrol için açabilirsiniz, ancak kaydederken biçimin ve ondalık ayırıcının bozulmamasına dikkat edin. Türkçe Excel ondalık noktayı virgüle çevirebilir; mümkünse dosyayı tasarım programından yeniden alın.
Pick and Place dosyam yoksa dizgi yaptırabilir miyim?
Evet. SMD ve DIP dizgi hizmeti formunda Pick and Place dosyası isteğe bağlıdır. Dosyanız varsa eklemeniz süreci hızlandırır; yoksa BOM ve Gerber dosyanızla talep oluşturabilirsiniz, ekibimiz değerlendirip sizinle iletişime geçer.
İlgili: SMD ve DIP dizgi hizmeti · BOM listesi nedir? · PCB ve PCBA farkı · SMT stencil rehberi · Tüm rehberler