Proteus, Türkiye'de özellikle üniversitelerde ve meslek yüksekokullarında devre simülasyonu ve PCB tasarımı için en çok kullanılan programlardan biridir. Simülasyonla birlikte PCB tasarımını da aynı ortamda yapabilmesi büyük avantajdır. Ancak Proteus'ta Gerber çıktısı alırken yapılan birkaç küçük hata (kart kenarının eksik olması, drill dosyasının unutulması, yanlış birim) kartın hiç üretilememesine yol açabilir. Bu rehberde Proteus 8'in PCB Layout modülünde (eski adıyla ARES) üretime hazır Gerber ve Excellon dosyalarını adım adım nasıl alacağınızı anlatıyoruz.
Proteus Gerber'ini Yükle, Fiyat Al
Çıktı almadan önce: Proteus'a özgü hazırlıklar
1. Kart kenarını Board Edge katmanında çizin
Proteus'ta kartın dış hattı Board Edge katmanında çizilmelidir. 2D grafik araçlarından (kutu, çizgi, yay) birini seçin, katman seçicisinden Board Edge'i seçin ve kartın sınırını kapalı bir şekil olarak çizin. Kenarı Top Silk ya da Mech katmanlarında çizmek, üreticinin kart ölçüsünü yanlış okumasına neden olur.
2. Tasarım kurallarını ayarlayın
Technology → Design Rule Manager penceresinde pad-pad, pad-iz ve iz-iz boşluklarını üretici kabiliyetine göre girin. Tipik prototip değerleri: 0.127 mm (5 mil) iz/boşluk, 0.3 mm delik. Proteus'un varsayılan kuralları çoğu zaman bunlardan daha geniştir, bu yüzden sorun çıkarmaz.
3. Bakır dolguları (Power Plane / Zone) güncelleyin
Zone kullandıysanız Tools → Power Plane Generator ile oluşturduğunuz dolguların güncel olduğundan emin olun. Tasarımda değişiklik yaptıktan sonra zone'ları yeniden oluşturun.
4. Tasarım kontrolü
Alt durum çubuğundaki DRC ve CRC (bağlantı kontrolü) göstergeleri "No DRC errors" ve "No CRC errors" durumunda olmalıdır. Hata varsa göstergeye tıklayarak listeyi açın ve düzeltin.
Adım adım Gerber ve Excellon çıktısı
- PCB Layout penceresinde Output → Generate Gerber/Excellon Files... menüsünü seçin.
- Proteus önce bir üretim öncesi kontrol (Pre-Production Check) çalıştırabilir. Bu kontrol, kart kenarı eksikliği veya bağlanmamış ağlar gibi sorunları listeler. Uyarıları dikkate alın.
- CADCAM Output penceresi açılır. Aşağıdaki ayarları yapın.
CADCAM Output ayarları
| Ayar | Önerilen değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Output Generation | Gerber X2 veya RS274X | İkisi de kabul edilir; X2 katman bilgisini dosyaya yazar |
| Filestem | Sade proje adı (ör. sensor_karti) | Türkçe karakter ve boşluk kullanmayın |
| Folder | Ayrı bir çıktı klasörü | Klasör yolunda da Türkçe karakter olmamasına dikkat edin |
| Output to... | Single ZIP file | Proteus tüm katmanları tek, düz bir ZIP'e yazar |
| Units | Metric (mm) | Gerber ve drill aynı birimde çıkar |
| Rotation / Reflection | X Horizontal / Normal | Aynalama yapmayın |
Katman seçimi
Pencerenin katman listesinde şunları işaretleyin:
- Top Copper ve Bottom Copper
- 4 katmanlı kartlarda Inner 1 ve Inner 2
- Top Resist ve Bottom Resist (Proteus solder mask'e "resist" der)
- Top Silk ve varsa Bottom Silk
- Drill (Excellon delik dosyası)
- Stencil siparişi verecekseniz Top Paste ve gerekiyorsa Bottom Paste
Kart kenarının (Board Edge) her katmanda referans olarak görünmesi için pencerede kenarın tüm katmanlara uygulanmasını sağlayan seçeneği işaretleyebilirsiniz. Ayrı bir kart kenarı / mekanik çıktı da oluşturuluyorsa bu dosyanın pakette olduğundan emin olun.
Kartınızda oval delik veya frezeleme (routing) varsa Slotting/Routing Layer olarak bu kesimleri çizdiğiniz mekanik katmanı seçin.
Çıktıyı oluşturun ve kontrol edin
OK'e bastığınızda Proteus dosyaları üretir. Pencerede "Run Gerber Viewer when done" seçeneği varsa işaretleyin; Proteus'un kendi Gerber görüntüleyicisi açılır. Kartı online Gerber görüntüleyicimizde de açarak ölçünün, deliklerin ve bakır katmanlarının doğru olduğunu kontrol edin.
Proteus'un ZIP'ini doğrudan yükleyin
"Single ZIP file" seçeneğiyle oluşan arşiv doğru yapıdadır. Açıp yeniden sıkıştırmadan doğrudan yükleyin. Eski Proteus sürümlerinde çıktı ayrı .TXT dosyaları olarak oluşur (ör. CADCAM Top Copper.TXT, CADCAM Drill.TXT). Bu durumda:
- Tüm CADCAM dosyalarını tek klasörde toplayın ve dosyaları seçerek sıkıştırın.
- Dosya adlarındaki boşluklar Proteus'un standart adlandırmasıdır; katmanlar bu adlardan tanınır. Adları değiştirmeyin, ama filestem kısmında Türkçe karakter kullanmayın.
CADCAM READ-ME.TXTdosyası katman listesini içerir; pakette kalması faydalıdır.
PCBA için BOM ve Pick & Place
Kartınıza SMT dizgi de yaptırmak istiyorsanız:
- Pick & Place: PCB Layout'ta Output → Generate Pick and Place File.
- BOM: Şematik (Schematic Capture) tarafında Tools → Bill of Materials veya Bill of Materials sekmesi. CSV/Excel olarak dışa aktarın.
BOM'da komponent değerleri kadar üretici parça numaraları da önemlidir. Ayrıntılar için BOM listesi rehberimize bakın.
Proteus'a özgü sık hatalar
| Sorun | Nedeni | Çözüm |
|---|---|---|
| Kart ölçüsü okunamıyor | Kart kenarı Board Edge dışında bir katmanda | Kenarı Board Edge katmanında kapalı çizin |
| Delikler yok | Drill katmanı seçilmemiş | CADCAM'de Drill'i işaretleyin |
| Kartlar ters (aynalı) üretilmiş | Reflection "Mirror" seçilmiş | Reflection'ı Normal yapın |
| Eski zone dolgusu | Power plane yeniden oluşturulmamış | Zone'ları güncelleyip tekrar çıktı alın |
| Yazı ve logolar bakırda | Metin Top Copper katmanına konmuş | Metni Top Silk katmanına taşıyın |
| Ölçü mm yerine inç okunmuş | Gerber ve drill farklı birimde | Units'i Metric seçip tüm çıktıyı tekrar alın |
Öğrenciler ve bitirme projeleri için
Bitirme projesi, TEKNOFEST veya kulüp projesi için ilk kez PCB ürettirecekseniz tek katmanlı ya da 2 katmanlı, 1.6 mm FR-4, yeşil solder mask ve HASL kaplama en ekonomik seçimdir. PCB fiyat hesaplama sayfamızda örnek fiyatları inceleyebilirsiniz. Proteus'ta tasarladığınız kartın Gerber'ini yükleyip saniyeler içinde kesin fiyat görebilirsiniz.
Diğer programlar: KiCad · Altium · EasyEDA · Eagle / Fusion · OrCAD, DipTrace, PADS, Fritzing · Tüm rehberler
