PCB Nedir? Baskı Devre Kartı Rehberi
Kısa cevap PCB nedir?
PCB (baskı devre kartı), elektronik komponentleri taşıyan ve aralarındaki bağlantıyı yüzeyine basılmış bakır yollarla sağlayan karttır. Genellikle FR-4 cam elyaf taban, bakır katmanlar, yeşil solder mask ve silkscreen yazılardan oluşur. Tek katlı, çift katlı ve çok katmanlı; rijit, esnek ve alüminyum türleri vardır.
PCB (Printed Circuit Board – baskı devre kartı), elektronik komponentleri mekanik olarak taşıyan ve aralarındaki elektriksel bağlantıyı üzerindeki bakır yollarla sağlayan karttır. Telefonunuzdan çamaşır makinenize, bir Arduino kartından endüstriyel kontrol panolarına kadar neredeyse her elektronik cihazın içinde bir veya daha fazla PCB bulunur. Bu rehberde PCB'nin ne olduğunu, hangi katmanlardan oluştuğunu, türlerini, nasıl üretildiğini ve kendi kartınızı nasıl yaptırabileceğinizi anlatıyoruz.
PCB ne işe yarar?
PCB'den önce devreler, komponentlerin birbirine tek tek kablo ile bağlanmasıyla kuruluyordu. Bu yöntem yavaş, hataya açık ve tekrarlanması zordu. PCB'de bağlantılar kart üzerine bakır yollar olarak "basılır"; böylece aynı devre binlerce kez, aynı kalitede ve küçük bir alanda üretilebilir. Türkçede PCB için baskı devre, baskılı devre kartı, devre kartı ve plaket ifadeleri de kullanılır.
PCB hangi katmanlardan oluşur?
- Taban malzemesi (substrat): Kartın gövdesidir. En yaygını cam elyafı ile güçlendirilmiş epoksi olan FR-4'tür. Ucuz kartlarda kâğıt tabanlı FR-1/FR-2, ısı dağıtması gereken kartlarda alüminyum taban kullanılır.
- Bakır katman: Devre yollarının ve pad'lerin oluşturulduğu iletken katmandır. Tek katlı kartta bir, çift katlı kartta iki, çok katmanlı kartlarda dört veya daha fazla bakır katman vardır.
- Solder mask (lehim maskesi): Bakırın üzerini kaplayan, kartın rengini veren (genellikle yeşil) koruyucu tabakadır. Lehimin yalnızca pad'lere tutunmasını sağlar. Ayrıntılar: PCB renkleri.
- Silkscreen (serigrafi): Komponent isimleri, logolar ve işaretlerin basıldığı beyaz (veya siyah) yazı katmanıdır.
- Yüzey kaplama: Açıkta kalan bakır pad'leri oksitlenmeye karşı koruyan HASL, ENIG gibi kaplamalardır. Ayrıntılar: HASL mı ENIG mi?
Bir PCB üzerindeki temel kavramlar
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Yol (iz, track) | İki noktayı birbirine bağlayan bakır hat. Genişliği taşıyacağı akıma göre seçilir (yol genişliği hesaplama). |
| Pad | Komponent bacağının lehimlendiği bakır alan. |
| Via | Sinyali bir katmandan diğerine taşıyan kaplamalı küçük delik (via türleri). |
| Bakır dolgu (polygon) | Boş alanların bakırla doldurulması; genellikle toprak (GND) için kullanılır. |
| Kart dış hattı (outline) | Kartın kesileceği sınır çizgisi. |
| Gerber dosyası | Her katmanın üretim verisini içeren standart dosya biçimi (Gerber hazırlama). |
PCB türleri
Katman sayısına göre
- Tek katlı (tek yüzlü): Yalnızca bir yüzde bakır vardır. Basit, ucuzdur; evde de yapılabilir (evde tek katlı PCB yapımı).
- Çift katlı (çift yüzlü): İki yüzde bakır vardır; yüzler via'larla bağlanır. Hobi ve profesyonel projelerin çoğu çift katlıdır.
- Çok katmanlı: 4, 6 veya daha fazla bakır katman içerir; karmaşık ve yüksek hızlı devrelerde kullanılır (4 katmanlı PCB stackup).
Malzemeye ve yapıya göre
- Rijit (sert) PCB: En yaygın tür; FR-4 tabanlıdır.
- Esnek (flex) PCB: Bükülebilir poliimid tabanlıdır; kamera, katlanır cihaz ve dar alanlarda kullanılır.
- Alüminyum (metal çekirdekli) PCB: Isıyı iyi ilettiği için LED ve güç devrelerinde kullanılır (alüminyum ve flex PCB).
PCB nasıl üretilir?
Endüstriyel üretimde bakır kaplı levhaya devre deseni fotolitografiyle aktarılır, istenmeyen bakır aşındırılır, delikler delinir ve kaplanır, katmanlar preslenir, ardından solder mask, silkscreen ve yüzey kaplama uygulanır. Son olarak kartlar kesilir ve elektriksel testten geçirilir. Adımların ayrıntısı için PCB üretimi sayfamıza bakabilirsiniz.
PCB nasıl yaptırılır?
- Devreyi tasarlayın: KiCad, EasyEDA, Altium, Proteus gibi bir programda şemayı çizip kart yerleşimini yapın (PCB tasarım programları).
- Gerber dosyasını alın: Programınızdan üretim dosyalarını ZIP olarak çıkarın.
- Kontrol edin: Dosyanızı online Gerber görüntüleyicide açın.
- Sipariş verin: Online PCB sipariş formuna Gerber dosyanızı yükleyin, özellikleri seçin ve anında fiyat alın. Kartlarınızın dizilmesini de isterseniz SMD ve DIP dizgi hizmetimizden teklif alabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
PCB ile PCBA arasındaki fark nedir?
PCB üzerinde komponent olmayan çıplak karttır; PCBA ise komponentleri dizilmiş ve lehimlenmiş karttır. Ayrıntılar: PCB ve PCBA farkı.
PCB evde yapılabilir mi?
Evet, tek ve çift katlı basit kartlar ütü (toner transfer) veya fotorezist yöntemiyle evde yapılabilir. Ancak ince yollar, kaplamalı via'lar ve solder mask için profesyonel üretim çok daha güvenilir ve genellikle daha ekonomiktir.
Bir PCB ne kadar tutar?
Fiyat; ölçü, katman sayısı, adet, kalınlık ve kaplamaya göre değişir. Küçük prototiplerde kart başına maliyet çok düşüktür. Güncel fiyatlar için PCB fiyat hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz.
Gerber dosyanız hazırsa yükleyin, anında fiyat alın.
Gerber Yükle, Anında Fiyat Al