Evde Tek Katlı PCB Nasıl Yapılır?

Evde hangi PCB'ler yapılabilir?

Evde en rahat yapılan kartlar, delikli (THT) komponentler kullanan ve yol genişliği 0,4 mm ve üzerinde olan tek katlı kartlardır. Yollar arasında yeterli boşluk (0,4 – 0,5 mm) bırakırsanız başarı oranı yüksek olur. Çok ince bacaklı entegreler, kaplamalı via'lar ve solder mask ev koşullarında yapılamaz ya da çok zordur. Çift katlı kartlar için evde çift katlı PCB yapımı rehberimize bakın.

Gerekli malzemeler

• Tek yüzlü bakır plaket: FR-4 (cam elyaf) veya daha ucuz pertinaks (FR-2).
• Lazer yazıcı: Toner transfer yalnızca lazer yazıcı veya fotokopi çıktısıyla çalışır; mürekkep püskürtmeli yazıcı işe yaramaz.
• Transfer kâğıdı: Parlak kuşe kâğıt (dergi kâğıdı) veya hazır toner transfer kâğıdı.
• Ütü (veya laminasyon makinesi): Toneri bakıra aktarmak için.
• Temizlik: İnce zımpara veya bulaşık teli, alkol veya aseton.
• Aşındırıcı kimyasal: Ferrik klorür (FeCl₃) veya sodyum/amonyum persülfat.
• Plastik kap (metal kap kullanmayın), plastik maşa, eldiven ve koruyucu gözlük.
• Delme: Mini matkap ve 0,8 – 1 mm uçlar.
• Rötuş: Kopan yolları tamamlamak için suya dayanıklı asetat kalemi.

Adım adım: ütü ile toner transfer yöntemi

1. Tasarımı yazdırın

Tasarım programınızdan yalnızca bakır katmanı (ve kart kenarını) siyah olarak, 1:1 ölçekle yazdırın. Kâğıttaki görüntü bakıra aktarılırken ters döneceği için basit bir test yapın: çıktıda bakır katmanındaki yazılar ters (aynalı) görünmelidir ki bakırda düz okunsun. Yazıcıyı en koyu ton ayarına getirin ve yazıcı ayarlarında "sayfaya sığdır" seçeneğini kapatın.

2. Plaketi temizleyin

Bakır yüzeyi ince zımpara veya bulaşık teliyle parlayana kadar hafifçe zımparalayın, ardından alkolle yağından arındırın. Parmak izi bile toneri tutmayabilir; temizledikten sonra yüzeye dokunmayın.

3. Toneri aktarın

Çıktıyı toner yüzü bakıra gelecek şekilde plaketin üzerine yerleştirin, kenarlarından bantlayın. Ütüyü buharsız ve en yüksek sıcaklıkta, 3 – 5 dakika boyunca bastırarak tüm yüzeyde gezdirin. Laminasyon makinesi kullanıyorsanız plaketi birkaç kez geçirin; daha düzgün ve tekrarlanabilir sonuç verir.

4. Kâğıdı çıkarın

Plaketi soğumaya bırakın, sonra ılık suda birkaç dakika bekletin. Kâğıdı parmaklarınızla yavaşça ovarak çıkarın. Yolların arasında kalan kâğıt liflerini yumuşak bir fırçayla temizleyin. Kopan veya zayıf yolları asetat kalemiyle tamamlayın.

5. Aşındırma (dağlama)

Ferrik klorürü plastik bir kaba koyun; ılık (yaklaşık 40 – 50 °C) çözelti daha hızlı çalışır. Plaketi çözeltiye yatırın ve kabı ara ara hafifçe sallayın. Toner altında kalmayan bakır genellikle 10 – 30 dakikada çözünür. Bakır tamamen gittiğinde plaketi hemen çıkarın ve bol suyla durulayın; fazla beklemek yolların kenarlarını da inceltir.

6. Toneri temizleyin ve delin

Toneri aseton veya zımparayla temizleyin. Komponent bacakları için genellikle 0,8 – 1 mm, konnektörler için 1 – 1,2 mm matkap ucu kullanın. Delerken plaketin altına tahta koyun ve delikleri pad'lerin merkezinden açın.

7. Koruma

Açıkta kalan bakır zamanla oksitlenir. Kartı lehimleme öncesinde flux spreyi veya kimyasal kalay kaplamayla koruyabilirsiniz; lehimlemeden sonra koruyucu vernik uygulanabilir.

Daha hassas sonuç: fotorezist (dry film) yöntemi

Daha ince yollar (≈0,2 – 0,3 mm) gerekiyorsa fotorezist film (dry film) yöntemi daha iyi sonuç verir. Tasarım şeffaf asetata basılır, filmle kaplanmış plakete UV ışığıyla pozlanır, sodyum karbonat çözeltisinde banyo edilir (development) ve ardından aynı şekilde aşındırılır. Başlangıç maliyeti biraz daha yüksektir ama tekrarlanabilirliği ütü yönteminden iyidir.

Güvenlik ve atık

• Aşındırıcı kimyasallar cilde, gözlere ve metal yüzeylere zarar verir; eldiven ve gözlük kullanın, iyi havalandırılan bir ortamda çalışın.
• Hidroklorik asit ve hidrojen peroksit karışımı gibi yöntemler zararlı gaz çıkarabildiği için ev ortamında önerilmez.
• Kullanılmış aşındırıcı bakırla doygun hâle gelir ve lavaboya dökülmemelidir; kapalı bir kapta biriktirip atık toplama noktasına teslim edin.

Evde yapmak mı, sipariş vermek mi?

Tek seferlik ve basit bir deneme için evde yapım öğretici ve hızlıdır. Birden fazla kart gerekiyorsa, SMD komponent kullanıyorsanız veya düzgün görünüm istiyorsanız sipariş genellikle daha ekonomik ve güvenilirdir. PCB fiyatlarına göz atabilir, Gerber dosyanızı yükleyip anında fiyat görebilirsiniz.