MQ Gaz Sensörü Kullanımı
Kısa cevap MQ gaz sensörü nasıl kullanılır?
MQ sensör modülü 5 V ile beslenir; AO analog çıkışı gaz yoğunluğuyla değişen bir gerilim, DO dijital çıkışı ise trimpotla ayarlanan eşik aşıldığında düşük seviye verir. Sensör kullanımdan önce birkaç dakika ısınmalı, ilk kullanımda 24 – 48 saat çalıştırılmalıdır. MQ sensörleri sertifikalı gaz dedektörlerinin yerini tutmaz.
MQ serisi sensörler, ısıtılan bir kalay dioksit (SnO₂) tabakanın direncinin ortamdaki gazlara göre değişmesi prensibiyle çalışır. Gaz kaçağı alarmı, hava kalitesi izleme ve eğitim projelerinde yaygındır. Bu rehberde MQ-2, MQ-5, MQ-6, MQ-7 ve MQ-135 modüllerinin hangi gazlara duyarlı olduğunu, bağlantılarını, ısınma süresini, analog ve dijital çıkışı, ppm hesabının mantığını ve bu sensörlerin sınırlarını anlatıyoruz.
Hangi sensör hangi gaz için?
| Sensör | Başlıca duyarlılık | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| MQ-2 | LPG, propan, metan, hidrojen, duman | Genel yanıcı gaz ve duman algılama |
| MQ-5 | LPG, doğal gaz (metan), propan | Mutfak gaz kaçağı |
| MQ-6 | LPG, izobütan, propan | Tüp gaz kaçağı |
| MQ-7 | Karbonmonoksit (CO) | CO izleme (ısıtıcı döngüsü gerektirir) |
| MQ-135 | NH₃, NOx, alkol, benzen, CO₂ (dolaylı) | Hava kalitesi eğilimi |
Modül bağlantısı
Modüllerde 4 pin bulunur: VCC (5 V), GND, AO (analog çıkış) ve DO (dijital çıkış). AO, sensör direncine bağlı bir gerilim verir ve Arduino'nun analog girişine bağlanır. DO ise kart üzerindeki karşılaştırıcının çıkışıdır; eşik trimpotla ayarlanır ve gaz yoğunluğu eşiği aşınca düşük seviyeye iner. Isıtıcı yaklaşık 150 mA çektiği için modülü mikrodenetleyicinin 3,3 V pininden değil, 5 V kaynaktan besleyin.
const int AO_PIN = A0, DO_PIN = 7;
void setup() {
Serial.begin(9600);
pinMode(DO_PIN, INPUT);
}
void loop() {
int ham = analogRead(AO_PIN); // 0 – 1023
float v = ham * 5.0 / 1023.0;
bool alarm = digitalRead(DO_PIN) == LOW; // eşik aşıldı
Serial.print("AO: "); Serial.print(v, 2);
Serial.print(" V Alarm: "); Serial.println(alarm ? "VAR" : "yok");
delay(1000);
}ESP32 ile kullanırken AO çıkışı 5 V'a kadar çıkabileceği için gerilim bölücü ile 3,3 V'a indirin.
Isınma ve kalibrasyon
Yeni bir MQ sensörü ilk kullanımda en az 24 – 48 saat çalıştırılarak "yakılmalıdır" (burn-in); her açılışta da kararlı okuma için birkaç dakika ısınması beklenir. ppm hesabı için sensörün temiz havadaki direnci (R₀) ölçülür ve veri sayfasındaki Rs/R₀ – ppm eğrisi kullanılır: Rs = RL × (Vc − Vçıkış) / Vçıkış. Modüllerdeki yük direnci RL genellikle 1 kΩ veya 10 kΩ'dur. Eğriler logaritmiktir ve sıcaklık ile nemden etkilenir.
Sınırlar ve güvenlik uyarısı
- MQ sensörleri seçici değildir: MQ-2 hem LPG'ye hem alkole hem dumana tepki verir. "Ne kadar gaz" sorusuna yaklaşık bir cevap verir, "hangi gaz" sorusuna değil.
- Hobi modülleri sertifikalı gaz dedektörlerinin yerini tutmaz. Can güvenliği için EN 50194 / EN 50291 standartlarına uygun ticari dedektör kullanın.
- MQ-7 doğru CO ölçümü için ısıtıcıyı 5 V / 1,4 V arasında değiştiren bir döngü ister; modüllerin çoğu bunu yapmaz.
Bu yazıda kullanılan ürünler
Sıkça sorulan sorular
MQ sensörü neden ısınıyor?
İçinde algılama tabakasını yaklaşık 200 – 300 °C'de tutan bir ısıtıcı vardır. Sensörün sıcak olması normaldir; yanıcı malzemelere değmemesine dikkat edin.
DO çıkışı sürekli aktif, ne yapmalıyım?
Sensörün ısınmasını bekleyin, ardından temiz havada trimpotu, LED'in söndüğü noktanın biraz ötesine ayarlayın.
MQ-135 ile CO₂ ölçülebilir mi?
Yalnızca dolaylı bir tahmin yapılabilir. Gerçek CO₂ ölçümü için NDIR tipi sensörler (ör. MH-Z19, SCD30) gerekir.
Direnç, kondansatör ve diğer komponentler için ürünlerimize göz atın.
Gaz Sensörleri